USA uruchamia operację "Economic Outcast" przeciw irańskiemu sektorowi krypto. Resort finansów: przez kryptowaluty mogło przejść ponad 100 mln USD płatności powiązanych z ropą

24 sierpnia Departament Skarbu USA ogłosił start operacji "Economic Outcast" (w komunikacie określanej też jako "Economic Exclusion") – szeroko zakrojonej kampanii gospodarczej wymierzonej w irański reżim i jego zaplecze. W ramach działań OFAC, działając na podstawie rozporządzenia wykonawczego Executive Order 13902, rozszerzył sankcje sektorowe na pięć obszarów: aktywa cyfrowe, technologię, złoto, lotnictwo oraz żeglugę. Amerykański resort finansów wskazał, że Iran coraz częściej traktuje kryptowaluty jako preferowane narzędzie omijania sankcji i rozliczania transakcji powiązanych z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) oraz osobami z kręgów władzy. Zmiana oznacza znaczące poszerzenie pola działania OFAC: sankcjami może zostać objęty każdy podmiot zagraniczny, który – niezależnie od miejsca prowadzenia działalności – działa w sektorze irańskich aktywów cyfrowych lub świadczy mu usługi wsparcia. Konsekwencje obejmują zamrożenie aktywów powiązanych ze Stanami Zjednoczonymi u podmiotów wpisanych na listę, a banki zagraniczne uczestniczące w istotnych transakcjach na ich rzecz mogą zostać objęte ograniczeniami dostępu do rachunków w USA. Ponad 100 mln USD w krypto przy sprzedaży ropy OFAC nałożył sankcje na ukraińskiego brokera Ivana Obukhova, obywatela Zjednoczonych Emiratów Arabskich, oraz na jego spółkę Foscom FZE. Według Departamentu Skarbu Obukhov od dłuższego czasu pośredniczył przy obsłudze statków irańskiej "floty cienia" i wspierał irańskie struktury wojskowe oraz podmioty powiązane w transporcie ropy. Od 2023 r. miał przetworzyć ponad 100 mln USD płatności w kryptowalutach, które miały ułatwiać sprzedaż ropy na rzecz Sił Al-Kuds (Qods Force) w ramach IRGC (IRGCQF). W komunikacie wskazano też, że koordynował działania związane z pozyskiwaniem jednostek pływających wykorzystywanych następnie w procederach omijania sankcji. Foscom FZE to spółka ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, którą Obukhov miał nabyć w 2022 r. i którą kontroluje jako udziałowiec oraz dyrektor generalny. Obukhov został wskazany na podstawie Executive Order 13224 (z późniejszymi zmianami) za udzielanie istotnego wsparcia finansowego, materialnego lub technologicznego IRGCQF, a Foscom FZE – jako podmiot będący bezpośrednio lub pośrednio jego własnością lub pod jego kontrolą. Równolegle USA dopisały do list sankcyjnych blisko 60 podmiotów, osób i jednostek pływających powiązanych m.in. z pozyskiwaniem komponentów do programów nuklearnego i rakietowego, operacjami cybernetycznymi oraz sieciami generującymi przychody z ropy. Szersze ramy sankcji i rosnące ryzyko sankcji wtórnych Departament Skarbu podkreśla, że włączenie całego sektora aktywów cyfrowych do reżimu z Executive Order 13902 tworzy szersze ramy sankcyjne niż dotychczasowe działania wymierzone w pojedyncze giełdy czy portfele. W praktyce obniża to próg objęcia sankcjami pośredników, dostawców usług wymiany, kanałów płatności, a także podmiotów świadczących wsparcie techniczne dla operacji związanych z irańskim rynkiem krypto. Oprócz ryzyka zamrożenia aktywów rośnie też ekspozycja kontrahentów na sankcje wtórne. Sekretarz Skarbu Scott Bessent przekazał, że operacja została uruchomiona na polecenie prezydenta Donalda Trumpa, a jej celem jest "odcięcie każdej gospodarczej linii życia", która podtrzymuje irański reżim, aż do całkowitej izolacji Teheranu. Określił działania jako "gospodarczy D-Day" i ostrzegł, że podmioty utrzymujące kontakty ekonomiczne z reżimem mają liczyć się z pełnym zakresem uprawnień USA. Tło: kolejne kroki USA wobec irańskich kanałów krypto Obecne posunięcie to kolejna eskalacja amerykańskich działań przeciw kanałom kryptowalutowym wykorzystywanym przez Iran. W styczniu 2026 r. OFAC po raz pierwszy objął sankcjami giełdy aktywów cyfrowych powiązane z Iranem, wskazując zarejestrowane w Wielkiej Brytanii podmioty Zedcex i Zedxion. W czerwcu Departament Skarbu nałożył sankcje na cztery irańskie giełdy, w tym na Nobitex – największą platformę w kraju. 7 sierpnia OFAC dopisał też Shelbit i Aban Tether, twierdząc, że łącznie umożliwiły około 5 mln USD transakcji aktywami cyfrowymi powiązanych z Iranem. Bessent informował wcześniej publicznie, że USA przejęły niemal 1 mld USD w kryptowalutach z giełd i portfeli łączonych z Iranem; wcześniejsze działania obejmowały również zamrażanie wskazanych portfeli. Departament Skarbu zalicza aktywa cyfrowe – obok technologii, złota, lotnictwa i żeglugi – do kluczowych sektorów, które Iran próbuje wykorzystywać do podtrzymywania gospodarki, a także wskazuje na rozpoznanie węzłów sieci używanych do przemytu ropy, omijania sankcji i finansowania powiązanych operacji. Na moment publikacji OFAC prowadził już procedury wpisów na listy sankcyjne zgodnie z ogłoszonym rozszerzeniem i kontynuował aktualizację rejestrów.