ESMA ostrzega: kontrakty na rynkach predykcyjnych mogą podlegać unijnemu zakazowi sprzedaży detalicznej

Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) dał branży rynków predykcyjnych jasny sygnał: zmiana nazwy produktu na "kontrakt zdarzeniowy" nie omija unijnych reguł. W oświadczeniu publicznym z 3 lipca ESMA wskazał, że produkty o binarnym wyniku (zakłady "tak/nie"), popularne m.in. na platformach takich jak Polymarket, mieszczą się w obowiązujących przepisach dotyczących instrumentów finansowych. A regulacje, w tym zakaz oferowania opcji binarnych klientom detalicznym, pozostają w mocy. Stanowisko regulatora jest proste: o kwalifikacji prawnej decydują cechy produktu bazowego i mechanika wypłaty, a nie marketingowa etykieta. Jeśli instrument zapewnia z góry określoną wypłatę zależną od tego, czy w przyszłości dojdzie do danego zdarzenia, nie zmienia tego faktu kreatywne nazewnictwo. Opcje binarne są w praktyce zakazane dla inwestorów detalicznych w całej UE od maja 2018 r., gdy ESMA wprowadził czasowy zakaz na podstawie art. 40 rozporządzenia MiFIR. Rozwiązanie to zostało następnie utrwalone, bo większość państw członkowskich przyjęła własne, stałe zakazy krajowe. Boom na rynkach predykcyjnych zderza się więc z europejskim reżimem regulacyjnym. W ciągu ostatnich dwóch lat popularność tego segmentu gwałtownie wzrosła, a globalny miesięczny wolumen obrotu przekroczył 50 mld USD. Dużą część wzrostu napędziły platformy kryptonatywne, oferujące rynki na wszystko: od wyników wyborów, przez decyzje o stopach procentowych, po zdarzenia pogodowe. W UE nie działa obecnie żadna licencjonowana platforma rynków predykcyjnych dostępna dla klientów detalicznych. To istotna luka na tle USA, gdzie CFTC dopuściła regulowane platformy, takie jak Kalshi, do oferowania kontraktów zdarzeniowych w wybranych obszarach, choć spory regulacyjne wciąż trwają. ESMA zaznaczył, że klienci profesjonalni nie są całkowicie wykluczeni. Firmy mogą potencjalnie oferować tego typu produkty inwestorom profesjonalnym, ale wyłącznie przy odpowiednim zezwoleniu firmy inwestycyjnej w reżimie MiFID II i tylko wtedy, gdy produkt faktycznie mieści się w ramach przewidzianych dla klienta profesjonalnego. Dla kryptonatywnych platform predykcyjnych komunikat ESMA wyznacza twardą granicę. Obsługa klientów detalicznych z UE w zakresie kontraktów o binarnym wyniku oznacza naruszenie obowiązujących przepisów finansowych, niezależnie od tego, czy rozliczenie następuje na blockchainie, czy w tradycyjnej infrastrukturze. Polymarket, największy pod względem wolumenu kryptorynek predykcyjny, już wcześniej funkcjonował w środowisku rozdrobnionych wymogów. Po ugodzie z CFTC w 2022 r. platforma zablokowała użytkowników z USA, a w Europie kwestie dostępu pozostają niejasne. Oświadczenie ESMA nie wskazuje konkretnych podmiotów, lecz przekaz jest uniwersalny: oferowanie takich produktów europejskim klientom detalicznym oznacza działanie sprzeczne z prawem. Z perspektywy inwestorów w tokeny i biznesy powiązane z rynkami predykcyjnymi zmienia się też rachunek ryzyka. Europa to ogromny rynek docelowy, który pozostaje w praktyce zamknięty. Każda teza inwestycyjna dotycząca wyceny platform predykcyjnych musi uwzględniać fakt, że na kontynencie liczącym ok. 450 mln osób dostęp detaliczny jest zabroniony.