Mỹ và Nhật Bản lần đầu phối hợp can thiệp đồng yen sau 15 năm

Mỹ và Nhật Bản đã cùng can thiệp thị trường ngoại hối lần đầu kể từ năm 2011. Hai nước phối hợp mua yen vào ngày 31/7, đánh dấu một động thái hợp tác tiền tệ hiếm hoi không xuất hiện trong suốt 15 năm qua. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama công khai xác nhận hoạt động can thiệp vào ngày 23/8. Trước đó, đồng yen liên tục suy yếu về vùng đáy 40 năm, tiến sát 163–164 yen/USD. Nhật Bản được ước tính đã bơm khoảng 53–59 tỷ USD vào thị trường ngoại hối thông qua các lệnh mua yen. Phía Mỹ tham gia bằng cách mua yen trực tiếp, với nghiệp vụ do Fed chi nhánh New York hỗ trợ. Nhật Bản từng nhiều lần can thiệp đơn phương nhằm ổn định tỷ giá, song hiệu quả hạn chế. Đồng yen vẫn chịu áp lực giảm chủ yếu do chênh lệch lãi suất Mỹ–Nhật nới rộng. Lần gần nhất Washington và Tokyo phối hợp can thiệp yen là tháng 3/2011, sau thảm họa động đất và sóng thần tại Nhật Bản. Khi đó, yen tăng mạnh đe dọa sức cạnh tranh của các nhà xuất khẩu Nhật. Lần này tình thế đảo chiều: yen lao dốc có nguy cơ làm nền kinh tế bất ổn vì chi phí nhập khẩu leo thang. Cả Bessent lẫn Katayama đều phát tín hiệu sẵn sàng tiếp tục hành động nếu cần. Liên hệ với thị trường crypto: giao dịch "carry trade" bằng yen — vay yen với chi phí thấp rồi chuyển sang các tài sản có lợi suất cao — là một trong những vị thế đông đúc nhất trên thị trường toàn cầu. Khi yen bất ngờ tăng giá, nhà giao dịch phải vội vã đóng vị thế, kéo thanh khoản rời khỏi các tài sản rủi ro. Với sổ lệnh mỏng hơn và giao dịch 24/7, thị trường crypto thường phản ứng nhanh và mạnh hơn các thị trường truyền thống. Diễn biến tháng 7/2024 là một phép so sánh đáng chú ý. Khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) bất ngờ nâng lãi suất, quá trình unwind carry trade đã góp phần kích hoạt một đợt bán tháo trên thị trường toàn cầu, trong đó crypto chịu tác động rõ rệt. Hàm ý cho nhà đầu tư: nếu yen tiếp tục tăng giá bền vững từ đây, quá trình unwind carry trade có thể tăng tốc. Lượng vị thế tích lũy trong giai đoạn yen trượt dài về 163–164 là rất lớn; khi đảo chiều, dòng vốn có thể rút khỏi các tài sản rủi ro trên phạm vi toàn cầu. Việc Mỹ tham gia làm thay đổi đáng kể cách thị trường định giá. Can thiệp đơn phương của Nhật đã trở thành yếu tố quen thuộc và thường bị thị trường "phớt lờ". Khi Mỹ cùng vào cuộc, điều đó cho thấy mức độ lo ngại về diễn biến USD/JPY không chỉ là ưu tiên của Tokyo, mà Washington có thể xem sự suy yếu của yen là rủi ro đối với hệ thống tài chính toàn cầu. Dù vậy, chênh lệch lãi suất — yếu tố nền tảng kéo yen đi xuống — vẫn chưa thay đổi. Điều này đồng nghĩa cuộc giằng co giữa yếu tố cơ bản và can thiệp sẽ còn kéo dài. Với thị trường crypto, căng thẳng đó có thể chuyển hóa thành độ nhạy vĩ mô cao hơn: chỉ một dòng tin từ Tokyo hoặc Washington cũng có thể tác động tới Bitcoin mạnh hơn nhiều chỉ báo on-chain.