Tòa Tối cao siết quyền khẩn cấp về thuế quan, ông Trump chuyển sang áp thuế theo Mục 122

Tòa Tối cao Mỹ vừa chặn nỗ lực dùng quyền khẩn cấp để áp thuế quan của Tổng thống Donald Trump. Phản ứng của Nhà Trắng có thể tóm tắt: "Được, tôi sẽ dùng luật khác." Ngày 20/2/2026, Tòa ra phán quyết 6-3 trong vụ Learning Resources, Inc. v. Trump, khẳng định Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao thẩm quyền cho tổng thống áp thuế lên hàng nhập khẩu. Chánh án John Roberts là người viết ý kiến của Tòa, hủy các biện pháp thuế quan trước đó và nhấn mạnh thẩm quyền về thuế quan thuộc Quốc hội theo Điều I của Hiến pháp. Không lâu sau, chính quyền công bố "phương án B": Tổng thống viện dẫn Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp thuế quan toàn cầu ban đầu 10%, rồi nâng lên 15% chỉ trong vòng một ngày. Theo quy định, các mức thuế này có thể duy trì tối đa 150 ngày mà không cần Quốc hội phê chuẩn. Bitcoin biến động mạnh trong vài giờ Ngay sau phán quyết của Tòa Tối cao, Bitcoin tăng khoảng 1,7%, lên vùng 67.769-68.000 USD. Diễn giải của thị trường khá rõ: việc Tòa giới hạn thẩm quyền áp thuế của nhánh hành pháp có thể làm giảm bất định quanh nguy cơ chiến tranh thương mại, yếu tố lâu nay gây sức ép lên các tài sản rủi ro, trong đó có tiền số. Khi ông Trump công bố thuế mới theo Mục 122, Bitcoin quay đầu, xóa phần lớn mức tăng trước đó. Toàn bộ diễn biến xảy ra trong thời gian ngắn. Ván cờ pháp lý: IEEPA không phải công cụ thuế quan Trong lập luận của Chánh án Roberts, ranh giới được đặt ra dứt khoát: IEEPA trao cho tổng thống quyền lực kinh tế khẩn cấp rộng, nhưng không được thiết kế để áp thuế quan. Thuế quan là thuế đánh lên hàng nhập khẩu, mà quyền đánh thuế thuộc về Quốc hội. Việc chuyển sang Mục 122 của Đạo luật Thương mại 1974 cũng mang tính "tạm thời" về mặt chiến lược. Điều khoản này cho phép tổng thống áp thuế trong thời gian ngắn nhằm xử lý thâm hụt cán cân thanh toán "lớn và nghiêm trọng". Đồng hồ 150 ngày bắt đầu chạy ngay lập tức; nếu Quốc hội không ban hành luật gia hạn, thuế sẽ tự động hết hiệu lực. Cơ chế này tạo ra động lực khác hẳn so với các mức thuế theo IEEPA vốn không có thời hạn mặc định. Điều đó đồng nghĩa chính quyền có khoảng 5 tháng để thuyết phục Quốc hội luật hóa chương trình thương mại hoặc tiếp tục tìm một cơ sở pháp lý khác. Hàm ý cho nhà đầu tư Khung 150 ngày tạo ra một giai đoạn bất định có điểm kết thúc. Việc biết trước thuế sẽ hết hạn nếu thiếu hành động của Quốc hội giúp nhà giao dịch có mốc thời gian để định vị, phần nào tích cực hơn so với cấu trúc IEEPA không giới hạn. Giới đầu tư nên theo dõi sát hai điểm. Thứ nhất là mức độ sẵn sàng của Quốc hội trong việc gia hạn hoặc điều chỉnh thuế theo Mục 122. Bất kỳ tín hiệu nào hướng tới luật hóa thuế quan dài hạn nhiều khả năng sẽ gây sức ép lên các tài sản rủi ro nói chung. Thứ hai là phản ứng trả đũa từ các đối tác thương mại quốc tế.