PayPal Ventures chuẩn bị đóng cửa sau 10 năm, PayPal dồn lực cho mảng thanh toán cốt lõi

PayPal Ventures – nhánh đầu tư mạo hiểm doanh nghiệp (CVC) của PayPal – sẽ chấm dứt hoạt động sau 10 năm. Nhiều hãng truyền thông nước ngoài dẫn nguồn tin cho biết PayPal đã xác nhận tình trạng của bộ phận này: quy mô nhân sự đã thu hẹp từ hơn một chục người vào cuối năm ngoái xuống còn 2 người; trang giới thiệu đội ngũ trên website chính thức đã bị gỡ bỏ; nhân sự còn lại chỉ xử lý việc tất toán các khoản đầu tư hiện hữu và không tham gia bất kỳ thương vụ mới nào. Quá trình tách/thu hẹp được cho là nằm trong đợt tái cấu trúc chiến lược diện rộng dưới thời CEO mới Enrique Lores, người nhậm chức vào tháng 2/2026. PayPal cho biết nguồn lực sắp tới sẽ tập trung cho các mảng thanh toán cốt lõi như Venmo, dịch vụ xử lý thanh toán cho nhà bán (merchant payment processing) và Braintree; bộ phận đầu tư mạo hiểm – không gắn trực tiếp với hoạt động lõi và tiêu tốn đáng kể vốn lẫn nhân sự – sẽ được thoái bỏ. PayPal Ventures thành lập năm 2016. Cách đây 10 năm, quỹ gia nhập thị trường với Fund III trị giá 850 triệu USD (xấp xỉ 6 tỷ NDT), từng rót vốn cho nhiều tên tuổi trong crypto và fintech như Anchorage Digital, Plaid và Talos Global, trở thành một trong những CVC hoạt động năng nổ nhất trong ngành thanh toán. Đáng chú ý, đây không phải quỹ hoạt động kém. Báo cáo tài chính vài tháng trước cho thấy hiệu quả ghi sổ của danh mục đầu tư đã đóng góp tích cực vào EPS của PayPal, đảo chiều từ lỗ sang lãi so với cùng kỳ năm trước. Việc một quỹ vẫn có lãi bị đóng lại phản ánh rõ thực tế của mô hình CVC: số phận thường phụ thuộc vào ưu tiên chiến lược của công ty mẹ, không chỉ dựa trên hiệu suất. Trong giai đoạn đầu, logic của PayPal khá rõ ràng: đầu tư sớm giúp tiếp cận công nghệ và nhân tài có thể định hình tương lai, đồng thời tận dụng mạng lưới thanh toán và hệ sinh thái nhà bán để tạo hợp tác sâu với startup. So với tự xây từ đầu, đầu tư vào doanh nghiệp đã có kết quả ban đầu có thể nhanh và tiết kiệm hơn. Các lĩnh vực PayPal Ventures theo đuổi bám sát hoạt động lõi: fintech, blockchain, hạ tầng tiền mã hóa và sau này là trí tuệ nhân tạo. Quỹ từng là một trong những nhà đầu tư lớn trong mảng tài sản crypto; bản thân PayPal cũng phát hành stablecoin PYUSD và triển khai các bước đi về thanh toán crypto, cho thấy PayPal Ventures trong thời gian dài đóng vai trò như mũi nhọn thăm dò chiến lược crypto của tập đoàn hơn là một quỹ độc lập chỉ tối ưu lợi nhuận. PayPal Ventures duy trì phong cách tương đối kín tiếng, ít xuất hiện trên mặt báo, chủ yếu tham gia và thoái vốn một cách lặng lẽ. Thời kỳ cao điểm, đội ngũ hơn một chục người, trong đó có hai đối tác thường trú tại London tập trung mở rộng thị trường châu Âu, tạo màu sắc quốc tế rõ hơn một số CVC cùng thời. Quỹ ưu tiên giai đoạn sớm với quy mô mỗi khoản đầu tư tương đối nhỏ, đặt trọng tâm vào khả năng tạo hiệp lực: doanh nghiệp lưu ký crypto có thể trở thành đối tác công nghệ/tuân thủ cho mảng crypto của PayPal; công ty tích hợp dữ liệu tài chính có thể hỗ trợ kiểm soát rủi ro và hệ thống tài khoản. Đây cũng là lý do nhiều startup chấp nhận vốn CVC: không chỉ vì tiền, mà còn vì uy tín thương hiệu và khả năng mở cửa hệ sinh thái. Danh mục đầu tư của PayPal Ventures có nhiều cái tên nổi bật. Anchorage Digital là đơn vị lưu ký tài sản crypto phục vụ khách hàng tổ chức, sở hữu giấy phép liên bang tại Mỹ – một tài sản hiếm trong ngành. Talos Global cung cấp công nghệ giao dịch tiền mã hóa cho khối tổ chức, được xem là mắt xích quan trọng của hạ tầng crypto; nhiều định chế tài chính truyền thống dùng dịch vụ như Talos để xây cầu nối khi tham gia giao dịch crypto. Plaid nổi tiếng với dịch vụ giao diện dữ liệu tài chính, gần như trở thành “đường ống” nền tảng trong fintech Mỹ: người dùng có thể không biết Plaid, nhưng nhiều ứng dụng liên kết thẻ/ngân hàng sử dụng chính hạ tầng của công ty này. Các khoản đầu tư khác gồm ứng dụng tài chính cá nhân Acorns, nhà cung cấp dịch vụ bảo hành doanh nghiệp Extend, và Paxos – công ty hạ tầng stablecoin/thanh toán, lĩnh vực có cạnh tranh nhất định với PYUSD của PayPal. Các chỉ số trên báo cáo tài chính cũng biến động đáng kể trong hai năm gần đây. Theo báo cáo phát hành tháng 2 năm nay, danh mục đầu tư của quỹ mang lại mức lãi 10 cent/cổ phiếu trong quý IV/2025; trong khi cùng kỳ 2024 ghi nhận lỗ 4 cent/cổ phiếu, kéo giảm hiệu quả chung. Biên độ dao động cho thấy hiệu quả ghi sổ không ổn định, nhưng báo cáo gần nhất trước khi tin đóng cửa lan ra lại thể hiện kết quả tốt. Vì vậy, thị trường nhìn nhận đây chủ yếu là lựa chọn chiến lược, không phải hệ quả của hiệu suất yếu. Tín hiệu quan trọng nằm ở nhân sự: hai đối tác tại London lần lượt rời đi, đội ngũ co lại còn 2 người. Mảng giới thiệu thành viên trên website chính thức cũng không còn truy cập được. PayPal Ventures được cho là chưa giải thể về mặt pháp lý nhưng đã dừng hoàn toàn hoạt động đầu tư mới – một quỹ “còn tồn tại nhưng không vận hành”. Với các công ty trong danh mục, tác động có thể chưa xuất hiện ngay, nhưng rủi ro đã được đặt lên bàn. Theo phân tích của Startup Fortune, startup nhận vốn từ PayPal Ventures không chỉ có tiền mà còn có “tem bảo chứng” của thương hiệu PayPal, cơ hội tiếp cận mạng lưới thanh toán và tín hiệu thẩm định từ một ông lớn trong ngành. Khi tín hiệu này suy yếu, các doanh nghiệp nhỏ – đặc biệt ở vòng Series B vốn phụ thuộc nhà đầu tư chiến lược để mở cửa quan hệ – sẽ khó giải thích hơn với nhà đầu tư mới. Nguyên nhân cần đặt trong bối cảnh PayPal siết lại bộ máy và đổi lãnh đạo. Alex Chriss, CEO cũ của PayPal, tại nhiệm gần ba năm trong giai đoạn cổ phiếu giảm hơn 30%, khiến HĐQT không hài lòng với tốc độ và mức độ thực thi thay đổi. Tháng 2 năm nay, Enrique Lores (cựu CEO HP) tiếp quản. HĐQT lo ngại PayPal phản ứng ngày càng chậm trước các sản phẩm thanh toán của đối thủ như Stripe và Apple, thị phần bị bào mòn. Sau khi nhậm chức, CEO mới đẩy nhanh tái cấu trúc. Tháng 4, PayPal công bố kế hoạch chia hoạt động thành ba mảng: Venmo; dịch vụ thanh toán cho người tiêu dùng và nhà bán; và một mảng bao gồm Braintree, dịch vụ thanh toán cho doanh nghiệp nhỏ và dịch vụ tiền mã hóa. Đồng thời, PayPal lập bộ phận chuyên trách dịch vụ thanh toán và tài sản crypto để quản lý mảng tiền mã hóa, cho thấy công ty vẫn tiếp tục theo đuổi crypto nhưng theo cách tiếp cận khác. PayPal cũng cắt giảm khoảng 4.760 nhân sự, tương đương gần 1/5 lực lượng lao động, nhằm tiết kiệm 1,5 tỷ USD chi phí – đợt cải tổ lớn nhất kể từ khi Lores lên nắm quyền. Trong cấu trúc mới, PayPal Ventures trở nên lạc lõng: không nằm trong ba mảng lõi, lại là hạng mục cần vốn dài hạn và khó tạo lợi nhuận ngắn hạn. Khi PayPal ưu tiên tập trung vào hoạt động cốt lõi và giảm chi phí, một quỹ đầu tư doanh nghiệp vận hành độc lập với tầm nhìn dài hạn thường là nhóm bị loại bỏ sớm. Đợt thu hẹp lần này cũng có quy mô đáng kể nếu xét PayPal Ventures từng quản lý khoảng 6 tỷ USD tài sản và đã đầu tư hơn 80 dự án. Về cách thức thanh lý, PayPal đã thuê ngân hàng đầu tư Jefferies hỗ trợ bán một phần các khoản nắm giữ cổ phần lâu năm trên thị trường thứ cấp; Plaid và Anchorage Digital được nêu trong danh sách có thể bán. Theo đó, trong thời gian tới, một phần cổ phần ở hai công ty này nhiều khả năng sẽ chuyển sang tay các nhà đầu tư tổ chức khác hoặc các bên chuyên mua bán giao dịch thứ cấp. Với PayPal, thương vụ có thể tạo lãi ghi sổ ngắn hạn, giảm áp lực tài chính trong giai đoạn chuyển đổi và giúp quá trình kết thúc được trật tự. Ở góc nhìn rộng hơn, PayPal Ventures không phải trường hợp cá biệt. Tháng 5 năm nay, bộ phận đầu tư chiến lược của Fidelity International cũng thông báo đóng cửa, gần thời điểm PayPal Ventures. Mô hình CVC phụ thuộc vào việc công ty mẹ sẵn sàng chi trả cho giá trị chiến lược dài hạn; khi doanh nghiệp chịu áp lực tăng trưởng và soi xét từ cổ đông, các hạng mục như vậy thường được đưa lên bàn cân đầu tiên. Dù vậy, điều này không đồng nghĩa CVC lỗi thời: các tập đoàn như Google và Microsoft vẫn duy trì những cánh tay đầu tư lớn. Đây nhiều khả năng là quyết định theo từng trường hợp hơn là xu hướng suy giảm toàn ngành. Với các startup từng nhận vốn từ PayPal Ventures và đang chuẩn bị gọi vòng tiếp theo, ý nghĩa thực tế nằm ở chỗ: giá trị của “nhà đầu tư chiến lược” được nêu trong thông cáo gọi vốn sẽ bị thị trường đánh giá lại. Còn với PayPal, hiệu quả của việc thoái khỏi quỹ 10 năm tuổi chỉ có thể được kiểm chứng qua các báo cáo lợi nhuận theo quý sắp tới: lượng vốn và thời gian tiết kiệm được sẽ được phân bổ ra sao, và liệu có tạo khác biệt trong cuộc đua thanh toán hay không.